\u00datsendari Leiklistarvefjarins br\u00e1 sér að japanska s\u00fdningu \u00ed Þj\u00f3ðleikh\u00fasinu:<\/p>\n
Það var forvitni um undarlegar stefnur og hefðir \u00ed leikh\u00fasi sem rak mig til að fara að sj\u00e1 gestas\u00fdningu fr\u00e1 Natori-leikh\u00fasinu \u00ed Japan \u00ed Þj\u00f3ðleikh\u00fasinu s\u00edðasta laugardagskvöld. Mér þ\u00f3tti spennandi að sj\u00e1 Noh-formið, og að efniviðurinn væri Br\u00faðuheimili eftir Ibsen þ\u00f3tti mér h\u00e1lfgert aukaatriði. Enda finnst mér það alveg forkastanlega leiðinlegt leikrit. En þessi s\u00fdning gerði heilmikið fyrir mig.<\/p>\n
Noh-leikh\u00fasið byrjaði að þr\u00f3ast \u00ed Japan \u00e1 fj\u00f3rt\u00e1ndu öld. Þessi leikh\u00fashefð byggir mikið \u00e1 n\u00e1kvæmum og hægum hreyfingum, fastm\u00f3tuðum pers\u00f3nugerðum og \u00e1kveðnum staðsetningum hlj\u00f3ðfæraleikara og k\u00f3rs \u00e1 sviðinu. Rætur þess m\u00e1 rekja til almenningsskemmtana sem kölluðust Sarugaku og tengdust iðkun \u00e1 tegund b\u00faddisma sem kallast Shintu, Dengaku, sem er hreyfilist sem seinna þr\u00f3aðist yfir \u00ed söng- og danslist, og dansa sem ættaðir eru fr\u00e1 K\u00edna. Um miðja fj\u00f3rt\u00e1ndu öld var þetta listform s\u00edðan orðið nokkuð fastm\u00f3tað \u00ed þv\u00ed formi sem n\u00fa þekkist sem noh-leikh\u00fas.<\/p>\n
Reglur þessarar hefðar hafa þv\u00ed m\u00f3tast nokkuð hratt. Og þær eru n\u00e1kvæmar. Til dæmis eru reglur um hvernig hlj\u00f3ðfæraleikarar og söngvarar sitja aftast \u00e1 sviðinu. Og hverjir þeirra sitja \u00e1 kollum og hverjir \u00e1 g\u00f3lfinu. K\u00f3r situr alltaf til sviðs-hægri og aðalpers\u00f3nan, sem kallast shite, er alltaf með gr\u00edmu, nema h\u00fan sé fullorðinn karlmaður. Waki, eða aukapers\u00f3nan sem fyrst kemur \u00e1 svið og leggur upp verkið, er það hins vegar aldrei. Pers\u00f3nur \u00ed Noh-verkum eru fyrirfram fastm\u00f3taðar og hlutverk þeirra, b\u00faningar, hreyfingar og staðsetningar \u00e1 sviðinu er hluti af forminu. Stærð og lögun sviðsins er einnig \u00e1kveðin \u00ed sm\u00e1atriðum.<\/p>\n
Noh er \u00ed eðli s\u00ednu dansleikh\u00fas sem byggir \u00e1 st\u00edfum reglum, öguðum og mjög hægum reglum og undarlegri t\u00f3nlist og b\u00faningum. Þess vegna kannski ekki hægt að b\u00faast við mikilli dramat\u00edskri innlifun, allavega ekki af h\u00e1lfu noh-leikaranna. En þessi s\u00fdning Natori-leikh\u00fassins \u00e1 br\u00faðuheimili byggði \u00e1 þv\u00ed að blanda saman noh- og n\u00fat\u00edmaleikh\u00fasi.<\/p>\n
\u00c9g gerði það viljandi að taka ekki með mér handrit inn \u00ed sal, þ\u00f3 sl\u00edkt væri \u00ed boði. \u00c9g \u00e1kvað að l\u00e1ta nægja að þekkja söguþr\u00e1ðinn nokkurn veginn, en vildi frekar geta fylgst með þv\u00ed sem bæri fyrir augu og eyru, \u00e1n þess að hugsa svo mikið um merkinguna, ef h\u00fan skilaði sér ekki. Sem mér finnst reyndar merkilega oft um s\u00fdningar \u00e1 tungum\u00e1lum sem ég skil ekki, en þarna var n\u00e1tt\u00farulega um mjög framandi hefð að ræða svo lj\u00f3st var að þetta yrði nokkuð trikk\u00ed.<\/p>\n
S\u00fdningin byrjaði hægt. B\u00faið var að afmarka sviðið með l\u00ednum \u00e1 g\u00f3lfinu. T\u00f3nlistarmenn komu inn og röðuðu sér upp aftantil, \u00ed mestu r\u00f3legheitum. Tveir noh-söngvarar sem mynduðu k\u00f3r gerðu sl\u00edkt hið sama. Mér fannst þetta skemmtilegt. Sérstaklega \u00ed lj\u00f3si þeirrar tilhneygingar leikh\u00fass Vesturlanda að vilja helst gera skiptingar og inngöngur og \u00fatgöngur manna \u00e1 sviðinu sem \u00f3s\u00fdnilegastar, hafi þær ekki dramat\u00edskan tilgang. Þessir menn g\u00e1tu hins vegar eiginlega gert sig \u00f3s\u00fdnilega \u00e1 sviðinu, þ\u00f3 þeir væru þar allan t\u00edmann og \u00ed fullum lj\u00f3sum, bara með þv\u00ed að sitja kyrrir með augun \u00e1 g\u00f3lfinu, þegar þeir voru ekki að performera.<\/p>\n
Svo h\u00f3fst s\u00fdningin. T\u00f3nlistin hlj\u00f3maði undarlega, k\u00f3rinn söng \u00e1 milli atriða \u00ed einhverju undarlegu afbrigði af tv\u00ed- til fimmund og noh-leikararnir hreyfðu sig hægt og agað um sviðið og fluttu textann \u00ed undarlegum söng. Til að byrja með hafði ég sm\u00e1 \u00e1hyggjur af að þessi s\u00fdning yrði mjög alvarlega svæfandi og lengi að l\u00edða. En þær \u00e1hyggjur vörðu n\u00fa bara ekki lengi.<\/p>\n
Mér t\u00f3kst einhvern veginn að detta inn \u00ed þennan takt og varð mjög hrifin af t\u00f3nlistinni. Sérstaklega stefinu sem trommuleikarar og söngvarar \u00ed bakgrunni endurt\u00f3ku \u00e1 milli atriða. \u00c9g er meira að segja enn að standa mig að þv\u00ed að hafa þau undarlegu hlj\u00f3ð \u00e1 heilanum. N\u00fat\u00edmalegu atriðin þ\u00f3ttu mér koma sem \u00e1gætis uppbrot \u00e1 Noh-inu. Og urðu ennþ\u00e1 fjörlegri \u00ed samanburði. Mér þ\u00f3ttu þeir leikarar komast vel fr\u00e1 s\u00ednu, þ\u00f3 þau atriði hafi vissulega virst léttari og \u00e1takalausari en gengur og gerist með Ibsen, miðað við hið þunga og seigflj\u00f3tandi noh inn \u00e1 milli.<\/p>\n
Mér fannst s\u00fdningin n\u00fdbyrjuð þegar h\u00fan var allt \u00ed einu b\u00fain. Allt \u00ed allt fannst mér h\u00fan mikið augnakonfekt og þessi n\u00e1kvæmni og reglufesta \u00ed hreyfingum og undarlegum \u00f3hlj\u00f3ð\u00edskum söng n\u00e1ði mér alveg. Auðvitað er betra að hafa einhverja hugmynd um hvað maður er að fara að sj\u00e1, ætli menn að skoða noh-s\u00fdningar eða önnur framandi og gamaldags leikh\u00fas, en mér t\u00f3kst allavega alveg að nj\u00f3ta þess fullt. Ekki er heldur mikið um dramat\u00edska tj\u00e1ningu sem snertir hjartans hörpustrengi, en ég held að þessi fr\u00e1sagnarm\u00e1ti sé \u00ed rauninni ekki hugsaður til þess.<\/p>\n
\u00cd það heila var ég \u00e1nægð með s\u00fdninguna og mun tv\u00edmælalaust sækja fleiri noh-s\u00fdningar \u00ed framt\u00edðinni ef ég mögulega \u00e1 þess kost. En ég er ekki \u00ed vafa um að einhverju af þessari innlifun hefði ég t\u00fdnt, ef ég hefði verið með nefið ofan \u00ed handritinu allan t\u00edmann, eins og ég s\u00e1 suma sessunauta m\u00edna gera. Það er kannski erfitt fyrir n\u00fat\u00edmaf\u00f3lk að setja sig inn \u00ed það hugar\u00e1stand, en \u00ed þessari s\u00fdningu og þessu formi held ég einfaldlega að efnistökin séu ekki endilega aðalatriði. <\/p>\n
Sigr\u00edður L\u00e1ra Sigurj\u00f3nsd\u00f3ttir<\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u00datsendari Leiklistarvefjarins br\u00e1 sér að japanska s\u00fdningu \u00ed Þj\u00f3ðleikh\u00fasinu: Það var forvitni um undarlegar stefnur og hefðir \u00ed leikh\u00fasi sem rak mig til að fara að sj\u00e1 gestas\u00fdningu fr\u00e1 Natori-leikh\u00fasinu \u00ed Japan \u00ed Þj\u00f3ðleikh\u00fasinu s\u00edðasta laugardagskvöld. Mér þ\u00f3tti spennandi að sj\u00e1 Noh-formið, og að efniviðurinn væri Br\u00faðuheimili eftir Ibsen þ\u00f3tti mér h\u00e1lfgert aukaatriði. Enda finnst […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":901,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[186],"tags":[],"class_list":["post-902","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gagnrdinn","et-has-post-format-content","et_post_format-et-post-format-standard"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/leiklist.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/902","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/leiklist.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/leiklist.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/leiklist.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/leiklist.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=902"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/leiklist.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/902\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/leiklist.is\/en\/wp-json\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/leiklist.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=902"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/leiklist.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=902"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/leiklist.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=902"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}