N\u00fa eru allir l\u00edklega b\u00fanir að f\u00e1 n\u00f3g af mærð um öll snilldarverkin \u00e1 j\u00f3lab\u00f3kamarkaðnum. \u00cd tilefni af þv\u00ed setti ég saman lista af t\u00edu skemmtilegum b\u00f3kum sem tengjast leiklist \u00e1 einn eða annan h\u00e1tt. Þetta er ekki listinn yfir t\u00edu \u00f3missandi bækur sem allir verða að hafa \u00ed f\u00f3rum s\u00ednum. Hann kemur s\u00edðar. Hér eru fyrst og fremst \u00e1 ferð skemmtilegar bækur sem koma að leikh\u00fasinu \u00far \u00fdmsum \u00e1ttum, stundum næsta \u00f3væntum.<\/p>\n
Tempest-toast
Leikfélagið \u00ed Salterton hyggst setja upp Ofviðrið eftir Shakespeare og hinn r\u00faðustrikaði gjaldkeri félagsins \u00e1kveður að n\u00fa sé komið að þv\u00ed að hann f\u00e1i að spreyta sig \u00e1 fjölunum. Afleiðingar þess eru einungis einn þr\u00e1ðurinn \u00ed þessari makalausu sögu eftir kanad\u00edska sagnameistarann Robertson Davies. \u00cdslenskir \u00e1hugaleikh\u00fasmenn sem vilja kynnast bræðrum og systrum \u00ed Könödu ættu að lesa þessa b\u00f3k.<\/p>\n
Acting up
Þegar breska leiksk\u00e1ldið David Hare (Vilji Emmu, Bl\u00e1a herbergið og Ofanlj\u00f3s) þreytti frumraun s\u00edna sem leikari \u00ed einleik s\u00ednum, Via Dolorosa, hélt hann g\u00f3ðu heilli dagb\u00f3k yfir þessa n\u00fdst\u00e1rlegu reynslu. \u00datkoman er aldeilis fr\u00e1bær greining \u00e1 gl\u00edmu leikarans, skrifuð af manni með innsæi sprottið af \u00e1ratuga reynslu af leikh\u00fasinu, en samt \u00ed sporum byrjandans.<\/p>\n
Shooting the actor
Simon Callow kannast f\u00f3lk l\u00edklega helst við \u00ed hlutverki glaðbeitta hommans sem deyr \u00ed Fjögur br\u00faðkaup og jarðarför. Þessi st\u00f3lpaleikari er l\u00edka snjall rithöfundur og þessi b\u00f3k segir fr\u00e1 stormasamri samvinnu hans við j\u00fag\u00f3slavneska kvikmyndagerðarmanninn Dusan Makavejev við gerð myndarinnar Manifesto (1988). Fyrir þ\u00e1 sem hafa \u00e1huga \u00e1 kvikmyndaleik eða -gerð er þessi inns\u00fdn \u00ed hlutskipti leikarans og muninn \u00e1 sviðs- og kvikmyndaleik \u00f3missandi.<\/p>\n
Writing home
Alan Bennett er með öllu \u00f3kynntur höfundur hér \u00e1 landi, þannig að þið verðið bara að tr\u00faa mér þegar ég segi að hann er alger meistari, hvort heldur sem leiksk\u00e1ld, handritahöfundur fyrir sj\u00f3nvarp og kvikmyndir, eða eins og \u00ed þessri b\u00f3k. H\u00fan inniheldur dagbækur, ritgerðir um verk hans og \u00fdmsa samferðamenn, svo og allskyns \u00f3flokkanleg skrif. Allsstaðar blasir snilldarlegur st\u00edllinn við; fyndinn, lj\u00fafs\u00e1r, beittur, en umfram allt enskur.<\/p>\n
Year of the King
Uppfærsla Royal Shakespeare Company \u00e1 R\u00edkharði III eftir Shakespeare \u00e1rið 1985 er enn \u00ed minnum höfð, einkum vegna frammistöðu aðalleikarans, Anthony Sher. Hann gaf seinna \u00fat þessa b\u00f3k sem rekur sköpunarsögu s\u00fdningarinnar og t\u00falkunar hans \u00e1 kroppinbaknum illræmda. Þetta er \u00e1kaflega fr\u00f3ðlegt ferðalag um ranns\u00f3knarvinnu, \u00fatlitspælingar, s\u00e1lfræði illskunnar og leiktækni. Myndkreytt af höfundi, sem er afburðasnjall teiknari, auk annara hæfileika. Þeim sem langar að sj\u00e1 hann leika er bent \u00e1 að fylgjast grannt með s\u00e1lfræðingnum \u00ed Shakespeare in love og Disraeli \u00ed Mrs. Brown.<\/p>\n
Dagbækur Joe Orton
Meiri dagbækur, en n\u00fa af allt öðru sauðah\u00fasi. Hér segir fr\u00e1 s\u00edðustu ævi\u00e1rum leiksk\u00e1ldsins, fr\u00e1 þv\u00ed að hann sl\u00f3 endanlega \u00ed gegn með Illum feng (Loot) og þar til kvöldið \u00e1ður en hann var myrtur af samb\u00fdlismanni s\u00ednum. Sj\u00f3narhorn Ortons \u00e1 mannl\u00edfið og menninguna var einstakt og kemur sk\u00fdrt fram \u00ed dagb\u00f3kunum. Endalausar og sm\u00e1smyglislegar l\u00fdsingar hans \u00e1 kynl\u00edfi s\u00ednu gera það hinsvegar að verkum að b\u00f3kin er ill yfirferðar fyrir pemp\u00edur.<\/p>\n
Dagbækur Peter Hall
Ef einhvern langar til að verða leikh\u00fasstj\u00f3ri ætti viðkomandi fyrst að lesa þessa b\u00f3k, sem l\u00fdsir undirb\u00faningi, opnun og fyrstu \u00e1rum breska þj\u00f3ðleikh\u00fassins \u00ed h\u00fasnæði s\u00ednu \u00e1 Thamesbökkum. L\u00fdsingar \u00e1 str\u00edði leikh\u00fasstj\u00f3rans við iðnaðarmenn, kerfiskalla og verkal\u00fdðshetjur eru að sönnu veigamiklar og leiðinlegar en b\u00f3kin er full af skarplegum athugasemdum um leikrit, leikara, leikstj\u00f3rn, t\u00f3nlist og listsköpun almennt. Semsagt: gulln\u00e1ma fyrir leikh\u00fasf\u00f3lk.<\/p>\n
Threads of time
Sj\u00e1lfsævisögubrot Peter Brook eru l\u00fdsing \u00e1 ferðalagi, leit að visku og sannleika og leit að leiðum til að miðla þeim sannleika til annara. Þroskasaga eins \u00e1hrifamesta leikh\u00fassmans samt\u00edmans. Þarf að segja meira?<\/p>\n
N\u00edu \u00e1r \u00ed neðra
Gætum við fengið að lesa eitthvað \u00cdslenskt? Yfirlit Sveins Einarssonar um \u00e1rin sem hann stj\u00f3rnaði Leikfélagi Reykjav\u00edkur er skyldulesning, en það er lj\u00faf skylda, enda Sveinn g\u00f3ður penni og viðfangsefnið \u00f3m\u00f3tstæðilegt: m\u00f3tunar- og uppgangs\u00e1r atvinnuleikh\u00fassins \u00e1 \u00cdslandi. Löngu seinna t\u00f3k Sveinn þj\u00f3ðleikh\u00fasstj\u00f3ra\u00e1r s\u00edn svipuðum tökum (Ellefu \u00ed efra) en mér finnst s\u00fa fyrri betri. Best er auðvitað að lesa þær b\u00e1ðar.<\/p>\n
Black Snow
\u00c9g kalla hana upp \u00e1 ensku vegna lélegrar r\u00fassneskukunn\u00e1ttu, en þetta er stutt sk\u00e1ldsaga eftir Mika\u00edl B\u00falgakov, þann hinn sama og skrifaði Meistarann og Margar\u00edtu. B\u00falgakov var mikilvirkt leiksk\u00e1ld \u00e1 vegum Listaleikh\u00fassins \u00ed Moskvu og Black Snow er h\u00e1ðs\u00e1deila \u00e1 þ\u00e1 merku stofnun og höfuðpaura hennar, þ\u00e1 Stanislavsk\u00ed og Nem\u00edrovitsj-Dantsjénk\u00f3. Br\u00e1ðfyndin og \u00f3sv\u00edfin mynd af helstu höfundum n\u00fat\u00edma leiklistar.<\/p>\n
Þorgeir Tryggvason<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
N\u00fa eru allir l\u00edklega b\u00fanir að f\u00e1 n\u00f3g af mærð um öll snilldarverkin \u00e1 j\u00f3lab\u00f3kamarkaðnum. \u00cd tilefni af þv\u00ed setti ég saman lista af t\u00edu skemmtilegum b\u00f3kum sem tengjast leiklist \u00e1 einn eða annan h\u00e1tt. Þetta er ekki listinn yfir t\u00edu \u00f3missandi bækur sem allir verða að hafa \u00ed f\u00f3rum s\u00ednum. Hann kemur s\u00edðar. Hér […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[200],"tags":[],"class_list":["post-183","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-markvert","et-doesnt-have-format-content","et_post_format-et-post-format-standard"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/leiklist.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/183","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/leiklist.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/leiklist.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/leiklist.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/leiklist.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=183"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/leiklist.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/183\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/leiklist.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=183"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/leiklist.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=183"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/leiklist.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=183"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}