Author: lensherra

 Grein um einleikjaformið og möguleika þess. Áður birt í Leiklistarblaðinu 1998. Einleikir Það þarf enginn að ganga þess dulinn að einleikir eru í tísku. Þetta er öllum ljóst sem voru á einþáttungahátíð Bandalagsins í Stykkishólmi síðastliðið vor, og öðrum er bent á að kíkja í síðasta leiklistarblað. Af níu þáttum voru fjórir einleikir, hvorki meira né minna. Ekki er gott að segja hvað veldur, en óneitanlega eru einleikir meðfærilegir til flutnings milli landshluta og oft, en þó ekki alltaf, einfaldir í uppsetningu. Frægur breskur leikari benti einu sinni á að það versta við að leika einleik væri að fá einn allar nóturnar, en kosturinn væri að það væri ódýrt fyrir leikstjórann að bjóða leikhópnum í mat. En allavega: einleikir eru „inni“, og því best að gefa smá yfirlit yfir þá sem til eru hjá Bandalaginu.   Damerne først… Einleikir eru líklega eina leikritategundin sem er til í meira úrvali fyrir konur en karla. Hvort þetta er vegna þess að konur séu málgefnari en karlar skal ósagt látið, en margir þessir leikir eru framúrskarandi og skal nokkurra getið. Af styttri þáttum ber fyrstan frægan að telja Nóbelstrúðinn Dario Fo. Hann skrifaði ásamt eiginkonu sinni Franca Rame, nokkur afbragðsgóð eintöl sem sum hver eru til hjá Bandalaginu. Aðallega í söfnunum Kona og Dónalega dúkkan. (Dario hefur reyndar líka skrifað frábær eintöl fyrir karla, en þau eigum við því miður ekki. Vill...

Frá því Ísland gerðist aðili að ITI hefur íslenskur leikhúslistamaður verið fenginn ár hvert til að semja ávarp í tilefni dagsins og hefur sú hefð skapast að ávarpið birtist í dagblöðum, er flutt af höfundi í útvarpi og af einhverju leiksviði þennan dag og hafa aðrir leikhúslistamenn stigið fram á svið fyrir sýningar í leikhúsum og flutt ávarpið fyrir hans hönd hvar sem leikið er þennan dag. Í ár er það Þórhildur Þorleifsdóttir leikstjóri sem hefur samið ávarp Alþjóða leikhúsdagsins fyrir Leiklistarsamband Íslands.   Arthur Miller – eitt helsta leikskáld síðustu aldar – lést fyrir  nokkrum vikum. Hann skrifaði sín  helstu stórvirki um miðbik aldarinnar, og þó það væri fjarri sanni að segja að hann hafi sest í helgan stein eftir það, var hann oft spurður að því hvers vegna hann hefði ekki skrifað meir en raun bar vitni. Leikskáldið svaraði eitthvað á þá leið að hann hefði örugglega skrifað meira ef hann hefði haft leikhús til að skrifa fyrir. Eftir að markaðsleikhúsið varð allsráðandi á Broadway hafi hann ekki haft neinn vettvang. Fjárfestar hefðu ekki áhuga á listrænni áhættu eða gagnrýnu leikhúsi – þeir sæktust eftir gróða. Í ljósi þessara ummæla Millers er ekki úr vegi að nota Alþjóða leiklistardaginn – sem Alþjóða leiklistarstofnunin efnir til ár hvert – til að beina sjónum að aðstæðum hér á landi og huga að hvert stefnir. Stöðugildum fastráðinna listamanna í leikhúsum...

Alþjóða leikhúsmálastofnunin, ITI,  hefur jafnan fengið virtan leikhúslistamann til að semja ávarp dagsins og það hefur síðan verið þýtt á þjóðtungur aðildarlandanna og birt og flutt þennan dag. Í ár er það franska leikskáldið Ariane Mnouchkine sem er höfundur ávarpsins.   Hjálp ! Leikhús, komdu mér til hjálpar Ég sef. Vektu mig Ég er týndur í myrkrinu, leiddu mig, í það minnsta að kertaloga Ég er löt, láttu mig skammast mín Ég er þreyttur, reistu mig við Mér stendur á sama, lemdu mig Mér stendur enn á sama, hjólaðu í mig Ég er hræddur, hughreystu mig Ég er fáfróð, menntaðu mig Ég er skepna, gerðu mig að manneskju Ég er tilgerðarlegur, komdu mér til að veltast úr hlátri Ég er kaldhæðin, sláðu mig út af laginu Ég er heimskur, breyttu mér Ég er illgjörn, refsaðu mér Ég er ráðríkur og grimmur, berstu gegn mér Ég er smámunasöm, gerðu grín að mér Ég er ókurteis, viltu ala mig upp Ég er mállaus, leystu mig Mig dreymir ekki lengur, segðu mér að ég sé aumingi eða fáviti Ég hef gleymt, helltu Minningunni yfir mig Mér finnst ég gömul og þreytt, láttu Barndóminn vakna Ég er þungur, gefðu mér Tónlistina Ég er leið, náðu í Gleðina Ég er heyrnarlaus, láttu Þjáninguna öskra í óveðrinu Ég er stressaður, láttu Viskuna vitja mín Ég er veik, kveiktu Vináttu Ég er blindur, kallaðu til öll Ljósin...

 Fulltrúi dómnefndar Þjóðleikhússins kom á aðalfund Bandalags ísl. leikfélaga þann 7. maí og tilkynnti niðurstöðu dómnefndar. Það var Stúdentaleikhúsið í Reykjavík með sýninguna Þú veist hvernig þetta er sem varð hlutskarpast og óskar Leiklistarvefurinn félaginu innilega til hamingju.     Val Þjóðleikhússins á athyglisverðustu áhugaleiksýningu leikársins hefur nú farið fram tólfta leikárið í röð. Tólf leikfélög sóttu eftir að koma til greina við valið með alls fjórtán sýningar. Dómnefnd Þjóðleikhússins í ár var skipuð Tinnu Gunnlaugsdóttur þjóðleikhússtjóra, Hlín Agnarsdóttur, leiklistarráðunauti Þjóðleikhússins og Þórhalli Sigurðssyni leikara og leikstjóra við Þjóðleikhúsið. Eftirtalin leikfélög sóttu um með þessar sýningar: Stúdentaleikhúsið með Þú veist hvernig þetta er eftir hópinn og leikstjórann Jón Pál Eyjólfsson Ungmennafélagið Íslendingur með Bláa hnöttinn eftir Andra Snæ Magnason í leikstjórn Björns Gunnlaugssonar Leikfélag Mosfellssveitar með Peysufatadaginn eftir Kjartan Ragnarsson í leikstjórn Arnar Árnasonar Leikfélag Kópavogs og Hugleikur með Memento mori eftir Hrefnu Friðriksdóttur í leikstjórn Ágústu Skúladóttur Skagaleikflokkurinn með Járnhausinn eftir þá bræður Jón Múla og Jónas Árnason í leikstjórn Helgu Brögu Jónsdóttur Leikfélag Selfoss með Náttúran kallar sem var spunnin af hópnum í leikstjórn Sigrúnar Sólar Ólafsdóttur Hugleikur með Patataz eftir Björn Sigurjónsson í leikstjórn Bergs Þórs Ingólfssonar Leikfélag Mosfellssveitar með Ævintýrabókina eftir og í leikstjórn Péturs Eggerz Leikfélagið Grímnir með Fiðlarann á þakinu eftir Joseph Stein og Jerry Bock í leikstjórn Ingunnar Jensdóttur Leikfélag Vestmannaeyja með Makalausa sambúð eftir Neil Simon í leikstjórn Ásgeirs Sigurvaldasonar Leikfélag...